Tổ vật lý - công nghệ
Trường thpt hoàng lệ kha
Chào mừng các thầy cô giáo và các em học sinh !
Thầy giáo: Phạm Sơn Tuấn
2
KIỂM TRA BÀI CŨ
1. Phát biểu định luật bảo toàn động lượng ?
- Viết biểu thức định luật bảo toàn động lượng cho tương tác giữa hai vật trong một hệ kín.
2. Phát biểu định luật bảo toàn cơ năng?
- Viết biểu thức định luật bảo toàn cơ năng cho trường hợp trọng lực.
3
BÀI CŨ
Véctơ tổng động lượng của một hệ kín được bảo toàn:

- Đối với tương tác giữa hai vật trong một hệ kín:
4
BÀI CŨ
Cơ năng của vật chỉ chịu tác dụng của lực thế luôn được bảo toàn.

- Trường hợp trọng lực:
Wđ1 + Wt1 = Wđ2 + Wt2
Hay:
5
Va chạm
Những hình ảnh dưới đây đề cập đến hiện tượng Vật lý nào?
6

Tiết 52. Bài 38

VA CHẠM ĐÀN HỒI
VÀ KHÔNG ĐÀN HỒI (Tiết 1)
VA CHẠM LÀ GÌ?
1. PHÂN LOẠI VA CHẠM
2. VA CHẠM ĐÀN HỒI TRỰC DIỆN
BÀI TẬP ÁP DỤNG
7
Va chạm là gì?
Va chạm cơ học là hiện tượng hai vật gặp nhau trong chuyển động tương đối và tương tác qua tiếp xúc trực tiếp.
Thời gian tương tác rất ngắn. Hệ hai vật được coi là hệ kín trong thời gian đó.
=> Tổng động lượng của 2 vật ngay trước và ngay sau va chạm thì bằng nhau.
Hệ 2 vật là hệ kín trong thời gian va chạm, vậy có thể vận dụng được định luật bảo toàn nào trong bài toán va chạm?
8
a) VA CHẠM ĐÀN HỒI
b) VA CHẠM MỀM
( HOÀN TOÀN KHÔNG ĐÀN HỒI )
1. Phân loại va chạm

9
Sau va chạm, hai vật chuyển động thế nào?
1. Phân loại va chạm
10
a) VA CHẠM ĐÀN HỒI: Có đặc điểm:
+ Sau va chạm hình dạng 2 vật không thay đổi.
+ Sau va chạm, 2 vật chuyển động tách rời nhau với vận tốc riêng biệt.

Trong va chạm đàn hồi, những đại lượng nào được bảo toàn ?
VD1
1. Phân loại va chạm
VD2
VD3
11
b) VA CHẠM MỀM ( HOÀN TOÀN KHÔNG ĐÀN HỒI)
Có đặc điểm:
+ Sau va chạm 2 vật dính vào nhau và chuyển động với cùng một vận tốc.
+ Một phần động năng của hệ biến thành nội năng
=>Tổng động năng không được bảo toàn; chỉ có động lượng bảo toàn.
Trong va chạm mềm, đại lượng nào được bảo toàn?
Trong thực tế, các va chạm thường ở giữa hai trường hợp giới hạn nói trên
Hãy nhận xét về chuyển động của 2 vật sau va chạm?
VD1
1. Phân loại va chạm
VD2
12
MỘT SỐ HÌNH ẢNH VA CHẠM TRONG THỰC TẾ
13
SO SÁNH VA CHẠM ĐÀN HỒI VÀ
VA CHẠM MỀM
14
VA CHẠM ĐÀN HỒI
Tổng động lượng của 2 vật trước và sau va chạm không đổi.
Sau va chạm, 2 vật tách rời và chuyển động với vận tốc riêng biệt.
Động năng toàn phần được bảo toàn.
VA CHẠM MỀM
Tổng động lượng của 2 vật trước và sau va chạm không đổi.
Sau va chạm, 2 vật dính vào nhau, chuyển động cùng vận tốc.

Động năng toàn phần không được bảo toàn.
1. Phân loại va chạm
15
2. Va chạm đàn hồi trực diện

Các tâm của 2 quả cầu trước và sau va chạm luôn chuyển động trên cùng một đường thẳng (va chạm đàn hồi trực diện còn gọi là va chạm xuyên tâm )
16
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Giả sử m1 và m2 là khối lượng của các quả cầu
v1 và v2 là vận tốc của chúng trước va chạm.
v’1 và v’2 vận tốc sau va chạm.
Với v1, v2, v’1, v’2 là giá trị đại số của các vận tốc.
Xác định các vận tốc v’1 và v’2 (theo m1; m2; v1; v2 ) sau va chạm.
17
* Áp dụng định luật bảo toàn động lượng.
* Do động năng được bảo toàn
(1)
(2)
Vậy chúng ta được hệ phương trình:
18
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Vận tốc của từng quả cầu sau va chạm là:
(Với v1, v2, v’1, v’2 là giá trị đại số của các vận tốc)
19
2. Va chạm đàn hồi trực diện
Vận tốc của từng quả cầu sau va chạm là:
Xét các trường hợp riêng:
Th1: m1 = m2
Th2: m1 >> m2 và v1 = 0
Gần đúng ta có
Có sự trao đổi vận tốc giữa 2 quả cầu sau va chạm
Quả cầu 2 dội ngược lại; quả cầu 1 đứng yên.
Nhận xét gì về vận tốc của 2 quả cầu sau va chạm?
20
Va chạm đàn hồi trực diện của 2 quả cầu cùng khối lượng
O
x
v’1= v2; v’2=v1
21
22
Va chạm xuyên tâm: m1 >> m2 và v1 = 0

m1
m2
v’1= 0; v’2= - v2
23
VA CHẠM ĐÀN HỒI
VÀ KHÔNG ĐÀN HỒI (Tiết 1)

1. VA CHẠM LÀ GÌ?
2. PHÂN LOẠI VA CHẠM
+ Va chạm đàn hồi
+ Va chạm mềm (hoàn toàn không đàn hồi)
3. VA CHẠM ĐÀN HỒI TRỰC DIỆN



Với v1, v2, v’1, v’2 là giá trị đại số của các vận tốc
24
Củng cố- Vận Dụng
Chọn câu sai đối với hệ va chạm mềm:
A. Nội lực rất lớn nên ta có thể bỏ qua ngoại lực.
B. Biến dạng không được phục hồi.
C. Tổng động lượng của hệ trước và sau va chạm thì bằng nhau.
D. Động năng toàn phần không thay đổi.
25
Củng cố- Vận Dụng
Khi nói về va chạm của 2 vật, phát biểu nào sau đây
là sai:
Hệ 2 vật được coi là hệ kín trong thời gian va chạm.
Nếu va chạm là đàn hồi, chỉ có động lượng của hệ bảo toàn, cơ năng không bảo toàn.
Trong va chạm mềm, định luật bảo toàn động lượng được thỏa mãn.
Trong va chạm mềm, một phần động năng của hệ chuyển hóa thành nội năng.
26
Bài 1: Một quả cầu khối lượng 2,0kg chuyển động với vận tốc 3,0m/s tới va chạm đàn hồi, xuyên tâm vào quả cầu thứ hai khối lượng 3,0kg đang chuyển động với vận tốc 1,0m/s ngược chiều với quả cầu thứ nhất.
Hãy xác định vận tốc của hai quả cầu sau khi va chạm.
Bài tập vận dụng
27
Bài 1:
Quả cầu 1 :
m1=2kg; v1=3m/s
Quả cầu 2 : m2=3kg; v2=1m/s, ngược chiều
Tìm v’1; v’2

Giải
Chọn chiều dương là chiều của v1.
Ta có: v1=3m/s; v2=-1m/s

Kết quả: Sau va chạm, 2 quả cầu đều bị bật ngược trở lại so với chiều ban đầu của mỗi quả
Bài tập vận dụng
28
Bài 2: Bắn một hòn bi thủy tinh có khối lượng m với vận tốc v1 vào một hòn bi thép đứng yên có khối lượng 3m. Tính các vận tốc của hai hòn bi sau va chạm, biết va chạm là trực diện và đàn hồi.
Bài tập vận dụng
29
Bài 2:
Bi thủy tinh: m; v1
Bi thép: 3m, v2= 0.
Tìm v’1; v’2
Giải
Chọn chiều dương là chiều của v1. Ta có:
Kết quả: Sau va chạm, bi thủy tinh bị bật ngược trở lại. Bi thép bị đẩy đi, cả hai vận tốc đều có giá trị tuyệt đối bằng
Bài tập vận dụng
30
CHÂN THÀNH CẢM ƠN QUÝ THẦY CÔ & CÁC EM HỌC SINH!
Nguồn hình ảnh, video, bài giảng tham khảo:
http://www.youtube.com.
http://thuvienvatly.com
http://thuvien.violet.vn
31